Leo op de foto met zijn vriendin Natacha die hij leerde kennen bij arbeidszorg.
Leo Verhaeghe (65) weet wat het betekent om opnieuw te beginnen. Hij deed het meer dan eens, en bleef doorgaan. Na meer dan vijftien jaar in de arbeidszorg van Veerkracht 4 moest hij dit jaar stoppen als medewerker, zijn pensioen kwam plots veel vroeger dan hij had gepland.
Maar weg is hij niet. Hij staat op woensdag en
donderdag nog altijd paraat als vrijwilliger. Op donderdag helpt hij mee bij Toemaatje, de sociale
kruidenier van Stad Menen, waar de voedselbedeling plaatsvindt. Rustig en
betrouwbaar, zoals altijd. Dat hij hier terechtkwam, was allesbehalve
vanzelfsprekend.
Van douane tot rechtbank
Leo begon zijn loopbaan bij firma Ziegler, een douane-agentschap in de transportsector aan de grens in Rekkem tot de grenzen openden. Tien jaar lang. Daarna werkte hij een vijftiental jaar in de administratie van Transport Lapiere in Wevelgem, tot het bedrijf werd overgenomen en zijn contract abrupt eindigde.
"Eerst werd ik gewoon afgedankt.
Een dag later
werd ik plots ontslagen met dringende redenen."
Drie jaar arbeidsrechtbank
later kreeg Leo gelijk, zijn ontslag was onwettig. Maar die overwinning kon de
klap niet volledig wegnemen. Na zoveel jaren trouwe inzet zomaar hard aan de
deur gezet worden, dat liet sporen na. Leo kreeg het moeilijk, het vertrouwen
was weg, in anderen en in zichzelf. Tussen 2007 en 2010 zocht hij zijn weg via
VDAB en GTB. In 2010 kwam hij via hun begeleiding terecht bij Veerkracht 4.
Een nieuwe plek in de Wervikstraat
De eerste locatie van de arbeidszorg was in de Ieperstraat in Menen. Leo deed er kleine taken: karton naar de afvoer brengen, helpen bij de voedselbedeling, alles klaarzetten. Het was wennen, ook in zijn hoofd. "Dat heeft wel nog een paar jaar aangesleept", geeft hij eerlijk toe.
Vandaag zit arbeidszorg in de Wervikstraat en die plek is een stuk fijner. Er is veel meer ruimte, er is veel groen en de Leie loopt er langs. Even buiten staan als het binnen te druk en lastig wordt, kan hier gewoon. Van alle locaties die Leo kende bij arbeidszorg, is dit zijn absolute favoriet.
Meer dan een kruidenier
De sociale kruidenier het Toemaatje is een plek waar mensen terechtkomen die het financieel moeilijk hebben. Elke week is er de voedselbedeling. Achter de schermen zorgen de medewerkers van arbeidszorg dat alles klaarstaat: ze verpakken en stockeren de goederen en bedienen de klanten met een vriendelijk woord. Leo en zijn collega's maken daar elke week het verschil voor de gemeenschap rondom hen. Hij vindt het jammer dat hun werk soms onderschat wordt.
Wie in arbeidszorg zit (AMA-traject), heeft een vervangingsinkomen of leefloon en krijgt voor het werk geen extra vergoeding. Voor Leo is één ding duidelijk: mensen die week na week waardevol werk leveren, verdienen erkenning. Waardering krijgen voor je werk is zo belangrijk. En hij geeft toe dat hij dat toch wel vaak heeft gemist. Gelukkig was hij altijd goed omringd. Bij zijn collega’s en begeleiders vond hij die waardering en erkenning wel, elke dag opnieuw.
In vijftien jaar heeft Leo veel mensen zien komen en gaan. Maar er zijn er ook die gebleven zijn. Natacha is er een van. Ze zijn intussen ook buiten de werkvloer verbonden: ze hebben al 7 jaar een LAT-relatie. Ook Brenda, Kathy, Dino en Christine zijn namen die terugkomen als hij aan collega's denkt die er al lang bij zijn. Brenda ging recent ook al met pensioen.
Over de begeleiders die hem het meest zijn bijgebleven, hoeft Leo niet lang na te denken: Karen en Isabel. Wat maakt iemand een goede begeleider? "Echt luisteren en begrip hebben. Zich aanpassen aan de mensen. Commanderen, dat werkt niet."
Isabel is verantwoordelijke Arbeidszorg en zat ook mee aan tafel tijdens het interview, samen met Sofie Deparcq van communicatie. Ze kent Leo al jaren en vulde zijn verhaal waar nodig aan. En over Leo zelf is ze heel duidelijk:
"Hier bij arbeidszorg is er geen kat. Er is
alleen een leeuw, niet voor niets is zijn naam Leo. Hij is mijn rots in de
branding." • Isabel, verantwoordelijke Arbeidszorg
Isabel links op de foto met Leo en Lucie (maatwerkcoach Arbeidszorg) rechts
Humor met pit
Arbeidszorg is geen makkelijk werkterrein en dat wil Leo ook meegeven. Je weet nooit welke mensen er langskomen naar het Toemaatje, hoe ze zich voelen en hoe ze reageren. Soms gaat het er lastig aan toe. Het vraagt aanpassingsvermogen, goede communicatie en veel geduld.
Ook de grote doorstroom bij de arbeidszorgmedewerkers is een uitdaging. Telkens opnieuw dezelfde uitleg geven aan iemand die begint, telkens opnieuw vertrouwen opbouwen. Dat kost energie. Toch doet Leo het, want hij weet wat het betekent als iemand een kans krijgt.
Wat helpt, is het team. Collega's die al lang bij elkaar werken, kennen elkaars ritme en laten elkaar zijn wie ze zijn, ook op een slechte dag. En er wordt gelachen, soms met een scherp randje.
"Onze humor mag wel een beetje donker zijn, een
beetje pittig. Maar dat is onze sterkte."
Met pensioen, maar niet weg
Leo is veranderd. Vroeger was hij meer in zichzelf gekeerd en sneller boos. Vijftien jaar Veerkracht 4, en ook een lange periode van psychologische begeleiding, hebben hem langzaam anders gemaakt. Niet van karakter, wel in hoe hij met zichzelf en met anderen omgaat.
Hij heeft meer geduld gekregen, voor anderen én voor zichzelf. Hij ziet hoe nieuwe mensen binnenkomen met een hoofd vol onzekerheid, en hij kent dat gevoel maar al te goed.
In december wordt Leo 65. Door een wijziging in de regelgeving moest hij plots veel vroeger dan voorzien als medewerker stoppen, ook al had hij zelf zo graag nog een paar jaar doorgewerkt. Plots was het voorbij, zonder veel omhaal. Maar Leo bleef. Als vrijwilliger, op woensdag en donderdag. Niet omdat het moet, maar wel voor de mensen, voor Toemaatje en voor de structuur die het hem geeft. "Ik heb geen vrienden. Maar hier bij Arbeidszorg heb ik fijne collega's, met hen heb ik een goeie band. Ik ben hier niet alleen en ik voel me hier goed."

Begin met proberen
Wat betekent Veerkracht 4 voor hem, in één woord?
"Sociaal. In alle betekenissen."
Sociaal betekent voor Leo meer dan één ding. Het is eerst en vooral het contact: het belangrijkste wat Veerkracht 4 hem gaf, is een band met collega's, mensen bij wie hij zich niet alleen voelt. Maar sociaal is ook wat hij zelf doet. Hij werkt voor andere mensen, week na week bij Toemaatje. Een plek waar je erbij hoort, en waar je iets betekent voor anderen. Ooit kwam Leo hier zelf binnen met een hoofd vol onzekerheid. Vandaag is hij degene die de deur openhoudt voor wie het moeilijk heeft en een nieuwe kans nodig heeft.
Wat zou Leo zeggen tegen iemand die hier morgen begint? Hij denkt even na. Dan, kalm en klaar:
Begin met eens te proberen.
Geef
het een kans.
En geef zo ook jezelf een kans."
Wat is arbeidszorg?
Arbeidszorg is begeleid werk voor mensen met een medische, psychische of psychiatrische problematiek, voor wie gewoon werk (tijdelijk) niet haalbaar is. Zij worden doorverwezen door VDAB of GTB. Veerkracht 4 organiseert arbeidszorg samen met Travo van Eigen Woonst, Forena en Stad Menen, via de Vlaamse regeling voor arbeidsmatige activiteiten (AMA). Het gaat niet om prestaties, wel om structuur, zingeving en welzijn, in het tempo van de persoon zelf. Voor sommigen is het een opstap naar betaald werk. Voor anderen is het gewoon de plek waar ze op hun plaats zijn.
De deelnemers helpen onder meer bij de wekelijkse voedselbedeling van Toemaatje, waar ze goederen verpakken, stockeren en klanten bedienen. Daarnaast voeren ze opdrachten uit in het atelier, voor bedrijven en de Stad Menen.
